پيامبر ( ص ) با مسيحيان نجران به‌گفته يعقوبى چنين است : اين نوشته‌اى است از پيامبر ، محمد فرستادهء خدا براى مردم نجران و نواحى اطراف آن . آنان در پناه خدا و تعهد پيامبر خواهند بود ؛ نسبت به مال ، جان ، سرزمين و مردم خود - از حاضر و غايب - و افراد قبيله و مراكز عبادت و همهء آنچه از اموال كم يا زياد در اختيار دارند . هيچ اسقف و راهبى از وظيفه دينى خود منع نخواهند شد و به كارى فروتر از شأن خود واداشته نمىشوند و به خون‌هايى كه در دوران جاهليت ريخته شده ، مجازات نمىشوند و خسارتى بر آنان تحميل نشده و به سختى نخواهند افتاد . سرزمين آنان به‌وسيلهء هيچ لشكرى اشغال نخواهد شد و اگر كسى از آنان در دادگاه اسلامى مدعى حقى شود ، با آنان به انصاف داورى خواهد شد ؛ به‌گونه‌اىكه نه ظالم باشند و نه مظلوم . همهء تعهداتى كه در اين نامه آمده ، به حكم خدا و تعهد پيامبرش براى هميشه تا روز قيامت لازم‌الاجراست . « 1 » اين عهدنامه نمودار آن است كه پيامبراكرم در سال دهم هجرت و در اوج اقتدار خويش بر همهء جزيرة العرب ، به مردم نجران همان امتيازاتى را داده كه پيش‌تر به يهوديان مدينه داده بود و اين خود گواهى روشن بر بردبارى دينى در اسلام است ؛ بدين‌بيان كه مسلمانان در جنگ‌هاى صدر اسلام هيچ‌گاه احدى را به پذيرش اسلام ملزم نكرده‌اند ، بلكه همواره انتظار داشته‌اند كه به آنها خيانت نشود . تاريخ مباهله پيامبر با نصاراى نجران در بعضى از منابع 25 ذيحجه گزارش شده ، ولى همان‌گونه كه آيت الله سبحانى در كتاب فروغ ابديت « 2 » اظهار مىدارد ، اين واقعه نمىتواند در اين ماه روى داده باشد . ازاين‌رو به باور نگارنده ، تاريخى كه ابوريحان بيرونى در كتاب آثار الباقيه آورده ، درست مىنمايد ؛ يعنى سوم ماه شوال سال دهم هجرى . « 3 » حجة الوداع پيامبر در سال دهم هجرت روز پنجم « 4 » از ماه ذيقعدة الحرام عازم زيارت خانه خدا شد . در اين

--> ( 1 ) . ابن‌واضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 451 . نيز بنگريد به : قاضى ابويوسف ، الخراج ، ص 72 . ( 2 ) . سبحانى ، فروغ ابديت ، ج 2 ، ص 445 . ( 3 ) . بيرونى ، آثار الباقيه ، ص 458 . ( 4 ) . مسعودى ، التنبيه و الاشراف ، ص 252 .